Życie w zgodzie z wartościami ma doskonały PR. Sprzedaje się je jako stan, w którym wreszcie jest miło, lekko i spokojnie. Budzisz się rano, robisz swoje, wszystko się układa, bo przecież działasz w zgodzie ze sobą, z tym, co dla Ciebie ważne. A jeśli tak żyjesz, to dodatkowo wszechświat Ci sprzyja, otwiera nowe drzwi, podrzuca piękne możliwości. Autentyczność to coś jak abonament na ten słynny, święty spokój. Raz płacisz odwagą, a potem już tylko zbierasz dywidendę w postaci wewnętrznej harmonii i cudnie pachnących porannych kaw.
Ale to nie do końca prawda. Przez jakiś czas z pewnością tak. Tyle, że to nie jest żadna umowa, żaden abonament. To jest życie, skrajnie dynamiczne, pełne niepewności, zmienne, nieprzewidywalne. Wartości nie działają jak program lojalnościowy, gdzie za bycie ok dostajesz punkty wymienialne na spokój.
Wartości się nie ma. Za wartościami się podąża. Wartości to kierunek, który nadaje Twojemu życiu sens. Czasami wynosimy wartości z domu. Czasami życie pokazuje nam, które wartości są naprawdę nasze. A czasami sami zapinamy się w gorset jakiejś wartości bazując na trudnych doświadczeniach.
Często jest też tak, że ten kierunek nie prowadzi do, ale od… od tego, co kochamy, co wydaje nam się bardzo ważne, od ludzi, którym zaufaliśmy, albo darzymy uczuciem. Nie ma wtedy miejsca na elegancki objazd czy omijanie.
I wtedy okazuje się, że „bycie w zgodzie ze sobą" nie oznacza, że jest Ci dobrze. Oznacza koszmarny dyskomfort, bo robisz to, co dla Ciebie ważne, nawet jeśli cena jest naprawdę wysoka. Nawet jeśli płacisz tym, na czym Ci naprawdę zależało.
Niedawno zdarzyła mi się właśnie taka sytuacja. Nie wchodząc w szczegóły, bo szczegóły są cudze i nie o nie tutaj tak naprawdę chodzi. Ktoś zachował się w sposób, który jest dla mnie zupełnie nieakceptowalny. Był to ktoś ważny, ktoś komu ufałam, ktoś z kim miałam wspólne plany, ktoś kogo podziwiałam za wiedzę i przymioty, których ja nie mam. Dawna ja zakryłaby tę wyjącą, czerwoną syrenę w brzuchu tekstami typu: „nie moja sprawa", „nie ma o co kruszyć kopii", „przecież nie będę robić afery". I byłby spokój – ten tani, kupiony za cenę udawania, że coś jest okej, kiedy takie nie jest. A później obracałabym w głowie miliony dialogów, tracąc energię i uważność.
Problem polegał na tym, że uczciwość jest jedną z moich najważniejszych wartości. Tuż obok macierzyństwa, wolności i autentyczności. Uczciwość to nie jest dla mnie wyświechtane hasło, nie cnota, którą można się pochwalić. To coś, bez czego nie umiem funkcjonować. I to ona odpaliła tę wyjącą, czerwoną syrenę w moim brzuchu. Bo tamta osoba zrobiła coś według mnie mało uczciwego. Moralnie mało uczciwego, żeby była jasność. Co więcej, zrobiła coś, czego już kiedyś doświadczyłam i poniosłam tego srogie konsekwencje.
I choć kosztowało mnie to strasznie dużo – stanęłam za sobą. Stanęłam w jednym szeregu ze swoimi wartościami. Cały czas czuję żal i smutek. Myślę, że będę przeżywać żałobę po tym, co straciłam: po ludziach, miejscach, zajęciach, które mnie fascynowały, ogromnych możliwościach wspólnych działań dla dobra innych. Ale czy dobro innych jest ważniejsze od mojego dobra? Od moich wartości? Od mojej integralności, patrząc długoterminowo? No nie… Już nie. Może brzmi to egoistycznie. Nie dbam o to. Wiem, że zachowałam się w taki sposób, by móc patrzeć sobie w oczy i nie prowadzić w głowie dialogów racjonalizujących działania niezgodne z moimi wartościami. Chociaż to boli. Jak diabli boli…
Poradniki nie mówią o tym bólu. Rozpościerają wizje jednorożców rzygających tęczą. A jest żal. Jest smutek. Jest złość, że w ogóle coś takiego musiało się wydarzyć, bo przecież inaczej to wszystko planowałam. Jest realna strata.
I nie zamierzam tego w żaden sposób zaklinać. Nie powiem sobie „przecież postąpiłam zgodnie z wartościami, więc jestem teraz spokojna". Byłaby to kolejna forma udawania, tym razem przed samą sobą. Siedzę więc z tym smutkiem. Robię mu miejsce. Nie dlatego, że tak wypada w mojej branży, tylko dlatego, że próba wypchnięcia go za drzwi byłaby zdradą tej samej uczciwości, w imię której to wszystko się wydarzyło.
Życie zgodne z wartościami to nie jest brak trudnych emocji. To gotowość, żeby być z nimi, kiedy się pojawią. Żeby nie uciekać w tani spokój, w odpuszczenie, w „jakoś to będzie", tylko żeby zostać w kontakcie z tym, co ważne, także wtedy, gdy to ważne przychodzi z rachunkiem. Czasami niezwykle wysokim rachunkiem. Pisałam kiedyś o różnicy między przyjemnością a satysfakcją. Wiem, że za jakiś czas, kiedy rany się z lekka zabliźnią, będę czuła ogromną satysfakcję, że stanęłam za sobą, za swoimi wartościami. Pożegnam ciepło przeszłość i, osadzona w tu i teraz, będę konsekwentnie budować swoją przyszłość.
Czego każdemu szczerze życzę.
